Di tích Đồn Nghĩa Lộ
Di tích Đồn Nghĩa Lộ
Căng và Đồn Nghĩa Lộ (Nghĩa Lộ Đồn và Nghĩa Lộ Phố)
Nội dung thuyết minh
Di tích Lịch sử - Văn hóa Căng và Đồn Nghĩa Lộ
Theo Quốc lộ 32, cách trung tâm tỉnh lỵ khoảng 80 km về phía Tây, vùng đất Nghĩa Lộ xưa là một vùng lòng chảo nhỏ được bao quanh bởi cánh đồng Mường Lò rộng lớn. Nhắc đến nơi này là nhắc đến những cánh hoa ban rực rỡ, hay các cô gái Thái duyên dáng trong những bộ trang phục truyền thống. Ngoài ra, khi còn có địa danh Căng và Đồn Nghĩa Lộ, nơi ghi dấu phong trào yêu nước của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống Pháp cũng như những chiến công oanh liệt của quân và dân ta trong chiến dịch giải phóng Tây Bắc năm 1952.
Khu di tích Căng và Đồn Nghĩa Lộ thuộc phường Nghĩa Lộ, tỉnh Lào Cai được Bộ Văn Hóa Thông Tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia ngày 27/9/1996 theo Quyết định số 2410-QĐ/VH.
Di tích Đồn Nghĩa Lộ
Đồn Nghĩa Lộ bao gồm: đồn Nghĩa Lộ Phố và đồn Nghĩa Lộ Đồi, đây là 2 địa điểm quan trọng ở phía Tây và Tây Nam Nghĩa Lộ xưa. Tại đây, thu đông 1952 đã xảy ra trận chiến quyết liệt quân dân Nghĩa Lộ để bảo vệ mảnh đất này.
Đồn Nghĩa Lộ Phố Nằm ở phía Tây của thị xã Nghĩa Lộ, nằm ngay gần Căng Nghĩa Lộ. Đồn Nghĩa Lộ Đồi (đồi Pú Trạng) nằm cách trung tâm thị xã Nghĩa Lộ khoảng 2km. Nằm trên 1 quả đồi cao khoảng 300m, là nơi có vị trí chiến lược quân sự rất quan trọng, đứng trên Nghĩa Lộ Đồi có tầm nhìn bao quát tất cả Nghĩa Lộ Phố.
Trong kháng chiến chống Pháp, vùng đất Văn Chấn – Nghĩa Lộ giữ vị trí hết sức quan trọng trong chiến lược quân sự “tiến có thế công, lùi có thế thủ”. Do vậy, mà khi tái chiếm Việt Nam lần thứ 2, Pháp đã đặt vùng đất này vào vị trí cần phải chinh phục.
Tháng 10 năm 1947, chúng đánh chiếm và lập đồn Nghĩa Lộ trên đồi Pú Trạng. Đây chính là sở chỉ huy phân khu quân sự mạnh nhất của Pháp ở vùng Tây bắc Việt Nam.
Thu đông năm 1952, Bộ Chính trị và Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định mở chiến dịch Tây Bắc và mục tiêu đầu tiên là tiêu diệt phân khu Nghĩa Lộ, vì đây là cánh cửa thép miền Tây, đánh vào Nghĩa lộ tức là đánh vào phân khu đầu não, phá tan phòng tuyến Sông Đà, tạo thế và lực để quân ta tiến lên giải phóng Lai Châu và toàn khu Tây Bắc. Chính vì chiến dịch có ý nghĩa đặc biệt quan trọng như vậy nên đích thân đại tướng Võ Nguyên Giáp – Người chỉ huy cao nhất của quân đội ta lúc bấy giờ đã trực tiếp đến Nghĩa Lộ nghiên cứu, quan sát đồn Nghĩa Lộ và chỉ huy chiến dịch.
Vào lúc 17h5p, Trung đoàn 102 (Đại đoàn 308) tấn công cứ điểm đồn Nghĩa Lộ. Sau hơn 3h chiến đấu quyết liệt, quân ta xóa sổ cứ điểm này, diệt và bắt toàn bộ gần 400 tên địch. Đến 3h sáng ngày 18/10, Trung đoàn 88 (Đại đoàn 308) tiến công cứ điểm Nghĩa Lộ phố. Địch chống cự điên cuồng. Nhưng chỉ 3h sau, quân ta đã tiêu diệt và bắt sống gần 500 tên địch.
Đêm 18/10, quân ta tiến công vị trí Cửa Nhì diệt và bắt gần 250 tên. Bọn địch ở Gia Hội rút lên Tú Lệ bị phục kích ở gần Nậm Mười. Sau 26 giờ chiến đấu, quân ta tiêu diệt gọn 2 cứ điểm của địch là đồn Nghĩa Lộ đồi và đồn Nghĩa Lộ phố, giải phóng hoàn toàn Nghĩa Lộ.
Để ghi nhớ chiến công của quân và dân ta trong trận đánh năm 1952, nhân dịp kỷ niệm 40 năm giải phóng Nghĩa Lộ, Đảng bộ và nhân dân các dân tộc thị xã Nghĩa Lộ đã xây dựng tượng đài chiến thắng có chiều cao 12m, trong đó bệ tượng có chiều cao 6,5m; nhóm 3 tượng nhân vật có chiều cao 5,5m. Tượng đài được khắc họa là một chiến sĩ bộ đội tay phất cao ngon cờ Tổ quốc, 2 chiến sĩ dân quan du kích, nam tay cầm dao phát; nữ tay ôm bó lúa đứng sát cánh bên nhau. Đây chính là biểu tượng của tình đoàn kết quân dân, đoàn kết liên minh giai cấp Công - Nông - Binh. Hai bức phù điêu hai bên có chiều dài 9m, chiều cao 2m giới thiệu toàn cảnh quân và dân ta, đồng thời thể hiện niềm vui chiến thắng của các cụ già, em nhỏ, dân quan du kích, của đồng bào các dân tộc… của tất cả những người làm nên chiến thắng giải phóng Nghĩa Lộ 1952.
Di tích Đồn Nghĩa Lộ
Căng và Đồn Nghĩa Lộ (Nghĩa Lộ Đồn và Nghĩa Lộ Phố)
Nội dung thuyết minh
Di tích Lịch sử - Văn hóa Căng và Đồn Nghĩa Lộ
Theo Quốc lộ 32, cách trung tâm tỉnh lỵ khoảng 80 km về phía Tây, vùng đất Nghĩa Lộ xưa là một vùng lòng chảo nhỏ được bao quanh bởi cánh đồng Mường Lò rộng lớn. Nhắc đến nơi này là nhắc đến những cánh hoa ban rực rỡ, hay các cô gái Thái duyên dáng trong những bộ trang phục truyền thống. Ngoài ra, khi còn có địa danh Căng và Đồn Nghĩa Lộ, nơi ghi dấu phong trào yêu nước của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống Pháp cũng như những chiến công oanh liệt của quân và dân ta trong chiến dịch giải phóng Tây Bắc năm 1952.
Khu di tích Căng và Đồn Nghĩa Lộ thuộc phường Nghĩa Lộ, tỉnh Lào Cai được Bộ Văn Hóa Thông Tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia ngày 27/9/1996 theo Quyết định số 2410-QĐ/VH.
Di tích Đồn Nghĩa Lộ
Đồn Nghĩa Lộ bao gồm: đồn Nghĩa Lộ Phố và đồn Nghĩa Lộ Đồi, đây là 2 địa điểm quan trọng ở phía Tây và Tây Nam Nghĩa Lộ xưa. Tại đây, thu đông 1952 đã xảy ra trận chiến quyết liệt quân dân Nghĩa Lộ để bảo vệ mảnh đất này.
Đồn Nghĩa Lộ Phố Nằm ở phía Tây của thị xã Nghĩa Lộ, nằm ngay gần Căng Nghĩa Lộ. Đồn Nghĩa Lộ Đồi (đồi Pú Trạng) nằm cách trung tâm thị xã Nghĩa Lộ khoảng 2km. Nằm trên 1 quả đồi cao khoảng 300m, là nơi có vị trí chiến lược quân sự rất quan trọng, đứng trên Nghĩa Lộ Đồi có tầm nhìn bao quát tất cả Nghĩa Lộ Phố.
Trong kháng chiến chống Pháp, vùng đất Văn Chấn – Nghĩa Lộ giữ vị trí hết sức quan trọng trong chiến lược quân sự “tiến có thế công, lùi có thế thủ”. Do vậy, mà khi tái chiếm Việt Nam lần thứ 2, Pháp đã đặt vùng đất này vào vị trí cần phải chinh phục.
Tháng 10 năm 1947, chúng đánh chiếm và lập đồn Nghĩa Lộ trên đồi Pú Trạng. Đây chính là sở chỉ huy phân khu quân sự mạnh nhất của Pháp ở vùng Tây bắc Việt Nam.
Thu đông năm 1952, Bộ Chính trị và Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định mở chiến dịch Tây Bắc và mục tiêu đầu tiên là tiêu diệt phân khu Nghĩa Lộ, vì đây là cánh cửa thép miền Tây, đánh vào Nghĩa lộ tức là đánh vào phân khu đầu não, phá tan phòng tuyến Sông Đà, tạo thế và lực để quân ta tiến lên giải phóng Lai Châu và toàn khu Tây Bắc. Chính vì chiến dịch có ý nghĩa đặc biệt quan trọng như vậy nên đích thân đại tướng Võ Nguyên Giáp – Người chỉ huy cao nhất của quân đội ta lúc bấy giờ đã trực tiếp đến Nghĩa Lộ nghiên cứu, quan sát đồn Nghĩa Lộ và chỉ huy chiến dịch.
Vào lúc 17h5p, Trung đoàn 102 (Đại đoàn 308) tấn công cứ điểm đồn Nghĩa Lộ. Sau hơn 3h chiến đấu quyết liệt, quân ta xóa sổ cứ điểm này, diệt và bắt toàn bộ gần 400 tên địch. Đến 3h sáng ngày 18/10, Trung đoàn 88 (Đại đoàn 308) tiến công cứ điểm Nghĩa Lộ phố. Địch chống cự điên cuồng. Nhưng chỉ 3h sau, quân ta đã tiêu diệt và bắt sống gần 500 tên địch.
Đêm 18/10, quân ta tiến công vị trí Cửa Nhì diệt và bắt gần 250 tên. Bọn địch ở Gia Hội rút lên Tú Lệ bị phục kích ở gần Nậm Mười. Sau 26 giờ chiến đấu, quân ta tiêu diệt gọn 2 cứ điểm của địch là đồn Nghĩa Lộ đồi và đồn Nghĩa Lộ phố, giải phóng hoàn toàn Nghĩa Lộ.
Để ghi nhớ chiến công của quân và dân ta trong trận đánh năm 1952, nhân dịp kỷ niệm 40 năm giải phóng Nghĩa Lộ, Đảng bộ và nhân dân các dân tộc thị xã Nghĩa Lộ đã xây dựng tượng đài chiến thắng có chiều cao 12m, trong đó bệ tượng có chiều cao 6,5m; nhóm 3 tượng nhân vật có chiều cao 5,5m. Tượng đài được khắc họa là một chiến sĩ bộ đội tay phất cao ngon cờ Tổ quốc, 2 chiến sĩ dân quan du kích, nam tay cầm dao phát; nữ tay ôm bó lúa đứng sát cánh bên nhau. Đây chính là biểu tượng của tình đoàn kết quân dân, đoàn kết liên minh giai cấp Công - Nông - Binh. Hai bức phù điêu hai bên có chiều dài 9m, chiều cao 2m giới thiệu toàn cảnh quân và dân ta, đồng thời thể hiện niềm vui chiến thắng của các cụ già, em nhỏ, dân quan du kích, của đồng bào các dân tộc… của tất cả những người làm nên chiến thắng giải phóng Nghĩa Lộ 1952.